🗺 GoRoutes.uz

Somoniylar maqbarasi — ilk islom meʼmorchiligining bebaho durdonasi hamda Buxoroning tarixiy markazida joylashgan eng qadimiy yodgorliklardan biridir. Ushbu noyob maqbara toʻqqizinchi asrning oxiri va oʻnizinchi asrning boshlarida Somoniylar sulolasi hukmdorlari, jumladan, davlat asoschisi Ismoil Somoniy uchun bunyod etilgan. Imorat oʻzining mukammal kub shakli, yarim shar shaklidagi gumbazi va gʻisht terishning benihoya nafis sanʼati bilan butun dunyoga mashhur boʻlib, u quyosh nuri tushishiga qarab oʻziga xos jilosini oʻzgartirib turadi. Ushbu tarixiy yodgorlik YUNESCOning Butunjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan boʻlib, oʻzining asriy goʻzalligi bilan minglab sayyohlarni jalb qiladi.

Chashmai Ayyub maqbarasi — Buxoroning oʻziga xos tarixiy-meʼmoriy yodgorligi boʻlib, uning nomi «Ayyub bulogʻi» degan maʼnoni anglatadi. Qadimgi afsonaga koʻra, qattiq qurgʻoqchilik paytida mahalliy aholi Ayyub alayhissalomga murojaat qilib yordam soʻragan, shunda u asosiy hassasini yerga urgan va oʻsha yerda shifobaxsh buloq otilib chiqqan boʻlib, u hozirgacha saqlanib qolgan. Majmuaning hozirgi binosi oʻn ikkinchi asrda Qoraxoniylar davrida bunyod etilgan boʻlib, keyingi asrlarda qayta qurilib, Xorazm meʼmorchiligiga xos boʻlgan konussimon gumbaz shaklini olgan. Majmua ichida Markaziy Osiyoning qurgʻoqchil mintaqasidagi suv taʼminoti tarixi va qadimiy sugʻorish anʼanalariga bagʻishlangan suv muzeyi joylashgan.

Buxorodagi Imom al-Buxoriy xotira muzeyi islom olamining buyuk muhaddisi va allomasi Abu Abdulloh Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriyning hayoti hamda boy ilmiy merosiga bagʻishlangan muhim madaniy-maʼrifiy maskandir. Muzey binosi shahrining tarixiy qismida, mashhur Chashmai Ayyub maqbarasi roʻparasida joylashgan boʻlib, dunyoning turli burchaklaridan keluvchi ziyoratchilar va tadqiqotchilarni oʻziga jalb qiladi. Muzey ekspozitsiyasi oʻziga xos dumaloq shakldagi binosida joylashgan boʻlib, u islom ilmi tarixi, nodir qoʻlyozmalar hamda allomaning asosiy asari — «Al-Jomeʼ as-sahih» toʻplamining ulkan ahamiyati haqida hikoya qiladi.

Bolo hovzi masjidi — Buxoroning oʻzining goʻzal va betakror meʼmoriy ansambli bilan mashhur boʻlgan tarixiy obidasi va amaldagi ibodatxonasidir. Ushbu majmua oʻn sakkizinchi asrning boshlarida qadimiy Ark qalʼasi qarshisida bunyod etilgan boʻlib, uzoq yillar davomida amirning bosh jome masjidi vazifasini oʻtagan. Bolo hovlining asosiy koʻrki va tashrif qogʻozi yigirmata oʻyma ustunli muhtasham ayvoni boʻlib, ularning murakkab stalaktit boshliqlari hamda nafis naqshlari har bir sayohatchini hayratga soladi. Masjid roʻparasida yigirmanchi asrning boshlarida usta Shirin Murodov tomonidan bunyod etilgan kichik va koʻrkam minora ham qad koʻtarib turibdi.

Buxorodagi Shuxov minorasi — muhandislik sanʼati va ilk sovet konstruktivizmining noyob yodgorligi boʻlib, u qadimiy shaharning eng oʻziga xos diqqatga sazovor joylaridan biridir. Ushbu ochiq giperboloid poʻlat karkasli suv minorasi oʻtgan asrning yigirmanchi yillarining oxirlarida mashhur rus muhandisi va arxitektori Vladimir Shuxov loyihasi asosida bunyod etilgan. Dastlab bu inshoot shahar markazini toza ichimlik suvi bilan taʼminlashdek muhim amaliy vazifani bajargan. Bugungi kunda ushbu nafis metall minora madaniy meros obyekti sifatida eʼtirof etilib, dunyoning turli burchaklaridan keluvchi sayohatchilarni oʻziga jalb qiladi.

​Ark qoʻrgʻoni — qadimiy Buxoroning yuragi boʻlgan ulkan va mahobatli qalʼa boʻlib, u tarixiy shaharning markazidagi sunʼiy tepalikda qad rostlab turgan. Ushbu ulugʻvor inshootning tarixi milodiy beshinchi asrlarga borib taqaladi va u asrlar davomida hukmdorlar qarorgohi hamda qalʼa ichidagi alohida shahar vazifasini oʻtagan. Qalʼaning ulkan hududida amir saroylari, masjidlar, xazinalar hamda zarbxona joylashgan boʻlib, uning qalin mudofaa devorlari va boy tarixi har bir tashrif buyuruvchini hayratga soladi. Qalʼa atrofidagi maydon va koʻchalarni tomosha qilish bepul

​Buxorodagi Zindan (amirlik qamoqxonasi) — XVIII asrga oid tarixiy mahbuslar saqlash joyi boʻlib, Ark qoʻrgʻoni yaqinida жойлашган. «Zindan» soʻzi fors tilidan tarjima qilinganda «yer osti zulmati», «zindon» yoki «qamoqxona» maʼnolarini anglatadi. ​Meʼmorchiligi va tuzilishi: Qamoqxona tashqi koʻrinishidan kichik qal’ani eslatadi. U qarzdorlar hamda kichik huquqbuzarlar uchun moʻljallangan yer ustidagi huqralar va asosiy qoʻrqinchli qism — chuqurligi taxminan 6,5 metr, diametri 5 metr keladigan yer osti oʻrasi («qora tuynuk») dan iborat boʻlgan. Jinoyatchilar va ularning ovqati bu chuqurga arqon yordamida tushirilgan. Shuningdek, hududda aziz avliyo Qoʻchqor-ota qabri ham mavjud. ​Muzey ekspozitsiyasi: Bugungi kunda sobiq zindon binosida Buxoro amirligida sud ish yuritish tarixi muzeyi faoliyat yuritmoqda. Xonalar ichida oʻsha davrdagi mahbuslarning ogʻir turmush sharoiti, sud tizimi va jazolash usullarini koʻrsatuvchi realistik manekenlar oʻrnatilgan. Xorijiy sayyohlar uchun kirish chiptasi narxi 20 000 soʻmni tashkil qiladi. ​e'tiboringiz uchun rahmat,

​Poi Kalon ansambli — qadimiy Buxoroning tarixiy markazidagi ulugʻvor meʼmoriy yuragi boʻlib, u uchta bebaho obidani: mashhur Minorai Kalon, Jome masjidi va amaldagi Mir Arab madrasasini oʻzida birlashtiradi. Ushbu muhtasham majmua savdo yoʻllari kesishgan markazda bunyod etilgan boʻlib, uning bosh obidasi — oʻn ikkinchi asr boshlarida Qoraxoniylar sulolasi davrida qurilgan qirq sakkiz metr balandlikdagi Minorai Kalon oʻzining oʻn ikki xil nafis gʻisht terish uslubi bilan barchani hayratga soladi. Asrlar davomida bu majmua shaharning asosiy maʼnaviy va diniy markazi vazifasini oʻtagan. Maydon boʻylab sayr qilish va binolarning tashqi koʻrinishini tomosha qilish mutlaqo bepul boʻlib, masjid hamda madrasa hovlisiga kirish chiptasi yigirma ming soʻmni tashkil qiladi.

​Toqi Zargaron — Buxoroning tarixiy markazida saqlanib qolgan eng yirik, mahobatli va shimoliy qadimiy yopiq bozorlardan biridir. Ushbu muhtasham savdo gumbazi oʻn oltinchi asrning oxirida Shayboniylar sulolasi davrida karvon yoʻllari kesishgan gavjum chorrahada bunyod etilgan. Meʼmoriy tuzilishiga koʻra, bozor qalin ustunlarga tayanuvchi ulugʻvor gumbazdan iborat boʻlib, uning ostida qadimdan zargarlar, oltin va kumush ustasi boʻlgan hunarmandlar hamda qimmatbaho toshlar sotuvchilarining oʻnlab doʻkonlari joylashgan. Bugungi kunda ham ushbu tarixiy savdo majmuasida hayot qaynashda davom etmoqda: hunarmandlar sayohatchilarga oʻziga xos taqinchoqlar, qoʻl meʼmori buyumlari va sharqona esdalik sovgʻalarini taqdim etadilar. Savdo gumbazi ostidan oʻtish va uning atrofidagi qadimiy koʻchalar boʻylab sayr qilish barcha mehmonlar uchun mutlaqo bepul.

Buxorodagi Qoʻsh madrasa ansambli — bir-biriga roʻpara qilib «qoʻsh» (juft madrasalar) tamoyili asosida bunyod etilgan ikkita qadimiy oliy taʼlim maskanidan iborat ulugʻvor meʼmoriy majmuadir. Ushbu tarixiy ansambl buyuk alloma va astronom Mirzo Ulugʻbek tomonidan ۱۴۱۷ yilda qurdirilgan mashhur Ulugʻbek madrasasi hamda uning roʻparasida Ashtarxoniylar sulolasi davrida — ۱۶۵۲ yilda bunyod etilgan salobatli Abdulazizxon madrasasini oʻz ichiga oladi. Majmuaning meʼmorchiligi ilk temuriylar davrining vazmin va nafis uslubi hamda keyingi davrga xos boʻlgan gʻoyat boy, rang-barang koshinlar uygʻunligi bilan kishini hayratga soladi. Binolarning tashqi koʻrinishi va peshtoqlarini tomosha qilish barcha mehmonlar uchun mutlaqo bepul boʻlib, har bir madrasa hovlisiga kirish chiptasi oʻn besh ming soʻmni tashkil qiladi.

Toqi Telpakفurushon (Doʻppidoʻzlar va telpakfuruslar gʻarami) — Buxoroning tarixiy markazida saqlanib qolgan qadimiy yopiq bozorlardan biri boʻlib, u qadimiy karvon yoʻllari kesishgan gavjum chorrahada bunyod etilgan. Ushbu muhtasham savdo gumbazi oʻn oltinchi asrning oxirida Shayboniylar sulolasi davrida qurilgan boʻlib, u oʻzaro tutashgan bir nechta koʻchalarni birlashtiruvchi olti qirrali meʼmoriy tuzilishga ega. Tarixan bu yopiq bozorda turli bosh kiyimlari, jumladan, milliy doʻppilar, moʻynali telpaklar va qoʻlda tikilgan sallalar savdosi qizgʻin olib borilgan. Bugungi kunda ham ushbu noyob meʼmoriy obida ichida hunarmandlarning doʻstona rastalari faoliyat yuritib, sayohatchilarga oʻziga xos milliy buyumlar va esdalik sovgʻalarini taqdim etadi.

Magʻoki Attor masjidi — Buxoroning tarixiy markazida, savdo gumbazlari yaqinida joylashgan eng qadimiy va sirli ziyoratgohlardan biridir. Ushbu noyob meʼmoriy yodgorlik qadimgi islomgacha boʻlgan zardoʻshtiylar ibodatxonasi oʻrnida bunyod etilgan boʻlib, uning nomi «yer ostidagi masjid» degan maʼnoni anglatadi, chunki koʻp asrlik madaniy qatlamlar tufayli bino hozirgi koʻcha sathidan ancha pastda qolgan. Olimlar tomonidan oʻtgan asrning boshlarida topilgan masjidning janubiy peshtoqi oʻn birinchi-oʻn ikkinchi asrlarga oid Qoraxoniylar davrining nafis koshinli bezaklari, oʻyma gʻishtlari va betakror naqshlari bilan barchani hayratga soladi. Binoning tashqi koʻrinishi va qadimiy peshtoqini koʻzdan kechirish mutlaqo bepul boʻlib, muzey ekspozitsiyasi joylashgan ichki qismiga kirish chiptasi oʻn besh ming soʻmni tashkil qiladi.

​Toqi Sarrofon — Buxoroning tarixiy markazida saqlanib qolgan toʻrtta qadimiy yopiq bozordan biri boʻlib, u shaharning qadimgi savdo koʻchasi boshida bunyod etilgan. Ushbu muhtasham savdo gumbazi oʻn oltinchi asrda Shayboniylar sulolasi davrida Registon tomonidan keladigan yoʻllar kesishgan gavjum chorrahada qurilgan. Bozorning nomi «sarrofon» — sarroflar, pul almashtiruvchilar soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, oʻrta asrlarda uning gumbazi ostida Buyuk ipak yoʻlidagi turli davlatlar valyutalarini almashtiruvchi va moliyaviy amaliyotlarni bajaruvchi markaz joylashgan edi. Bugungi kunda ham ushbu tarixiy gumbaz ostida savdo qizgʻin davom etmoqda: hunarmandlar sayohatchilarga oʻziga xos esdalik sovgʻalari, qadimiy buyumlar va milliy taqinchoqlarni taklif etadilar. Savdo gumbazi ostidan oʻtish va uning atrofidagi qadimiy koʻchalar boʻylab sayr qilish barcha mehmonlar uchun mutlaqo bepul.

Nodir Devonbegi xonaqohi — Buxoroning mashhur Labi Hovuz ansambliga kiruvchi oʻrta asr oxiri meʼmorchiligining koʻrkam obidasi va tarixiy tasavvuf markazidir. Ushbu muhtasham bino oʻn oltinchi asrning birinchi yarmida nufuzli vazir Nodir Devonbegi buyrugʻi bilan dervishlar yigʻiladigan maskan, zikr tushib, ibodat qiladigan mehmonxona sifatida bunyod etilgan. Xonaqoh binosi oʻzining baland gumbazli markaziy zali, nafis koshinli bezaklarga ega ulugʻvor peshtoqi hamda ziyoratchilar uchun moʻljallangan hujralari bilan kishini hayratga soladi. Bugungi kunda tarixiy obida ichida tasavvuf tarixiga bagʻishlangan muzey ekspozitsiyasi faoliyat yuritmoqda. Labi Hovuz maydoni va xonaqohning tashqi koʻrinishini tomosha qilish barcha mehmonlar uchun mutlaqo bepul boʻlib, muzey qismiga kirish chiptasi yigima ming soʻmni tashkil qiladi.

Labi Hovuz — Buxoroning tarixiy markazidagi mashhur va koʻrkam markaziy maydon boʻlib, u mahalliy aholi va dunyoning turli burchaklaridan kelgan sayohatchilarning sevimli dam olish maskani hisoblanadi. Ushbu meʼmoriy ansamblning nomi «hovuz boʻyida» degan maʼnoni anglatadi, chunki maydonning markaziy qismida bir necha yuz yillik ulkan chinorlar bilan oʻralgan ulkan sunʼiy hovuz joylashgan. Ushbu noyob shahar ansambli oʻn oltinchi-oʻn yettinchi asrlarda shakllangan boʻlib, u hovuz atrofida Koʻkaldosh madrasasi, Nodir Devonbegi xonaqohi va Nodir Devonbegi madrasasini oʻzaro uygʻunlashtirib turadi. Ochiq maydon boʻylab sayr qilish, asriy daraxtlar soyasida dam olish va meʼmoriy obidalarning tashqi koʻrinishini tomosha qilish barcha mehmonlar uchun mutlaqo bepul.

Nasriddin Afandi haykali — Buxoroning tarixiy markazida, mashhur Labi Hovuz ansambli yaqinida joylashgan eng quvnoq, xalq sevgan va mashhur sayyohlik yodgorliklaridan biridir. Ushbu skulptura oʻzining sodiq eschagiga minib olgan, har bir oʻtib boruvchiga tabassum ila boqib turgan afsonaviy sharqona donishmand, xalqqiziqchisi va faylasuf Xoja Nasriddinni gavdalantiradi. Afandi obrazi xalq donoligi, nozik kinoya, optimizm va insonlarga har qanday hayotiy qiyinchiliklarni yengishda yordam bergan oʻchmas hazil-mutoyiba tuygʻusini ifodalaydi. Xalq orasida yaxshi bir anʼana mavjud: agar ezgu niyat qilib eshakning burnini yoki oʻng oyogʻini ishqalansa, u albatta ushaladi. Ochiq maydonda joylashgan ushbu yodgorlikni tomosha qilish barcha mehmonlar uchun mutlaqo bepul.

Nodir Devonbegi madrasasi — Sharq meʼmorchiligining yorqin namunasi hamda Buxoroning tarixiy markazidagi mashhur Labi Hovuz ansamblining bebaho durdonasidir. Ushbu noyob taʼlim dargohi oʻn oltinchi asrning birinchi yarmida nufuzli vazir Nodir Devonbegi buyrugʻi bilan dastlab karvon-saroy sifatida bunyod etilgan, keyinchalik esa muhtasham madrasaga aylantirilgan. Ushbu yodgorlikning bosh peshtoqidagi eng katta oʻziga xoslik shuki, uning naqshlarida ikki afsonaviy Humo qushi panjalarida ohularni tutib, quyosh tomon uchib borayotgani tasvirlangan boʻlib, bu oʻsha davr islom meʼmorchiligida kam uchraydigan noyob holatdir. Bugungi kunda madrasaning ichki hovlisida hunarmandchilik ustaxonalari va milliy amaliy sanʼat koʻrgazmalari faoliyat yuritmoqda. Hovuz atrofi va madrasaning tashqi koʻrinishini tomosha qilish barcha mehmonlar uchun mutlaqo bepul boʻlib, ichki hovliga kirish chiptasi oʻn besh ming soʻmni tashkil qiladi.

Koʻkaldosh madrasasi — Buxorodagi eng yirik madrasa boʻlib, u Labi Hovuz ansamblining qoq markazida joylashgan Markaziy Osiyodagi eng salobatli taʼlim maskanlaridan biridir. Ushbu muhtasham meʼmoriy yodgorlik oʻn oltinchi asrda Shayboniylar sulolasi davrida davlat arbobi va amaldor Qulbobo koʻkaldosh tomonidan bunyod etilgan. Ikki qavatli ulkan bino oʻzining mahobatli oʻlchamlari, bosh peshtoqining boy koshinli bezaklari hamda islom olamining turli burchaklaridan kelib tahsil olgan yuzlab talabalar yashagan yuz oʻttizta hujrasi bilan kishini hayratga soladi. Mashhur buxorolik yazar Sadriddin Ayniy oʻzining asarlarida ushbu madrasada oʻqigan yillari haqida batafsil yozib qoldirgan. Labi Hovuz maydoni boʻylab sayr qilish va binoning tashqi koʻrinishini tomosha qilish barcha mehmonlar uchun mutlaqo bepul boʻlib, ichki hovliga kirish chiptasi oʻn besh ming soʻmni tashkil qiladi.

Chor Minor madrasasi — Buxoroning eng noyob, oʻziga xos va mashhur meʼmoriy yodgorliklaridan biri boʻlib, uning nomi fors tilidan tarjima qilinganda «toʻrtta minora» degan maʼnoni anglatadi. Ushbu tarixiy majmua oʻn toʻqqizinchi asrning boshida, ১৮০۸ yilda badavlat turkman savdogari Xalifa Niyoziqul mablagʻi hisobidan bunyod etilgan boʻlib, u dastlab katta madrasaning darvoza-peshtoqi vazifasini oʻtagan. Binoning asosiy meʼmoriy oʻziga xosligi uning burchaklarida qad koʻtarib turgan turkuaz rangli gumbazlar bilan bezatilgan toʻrtta nafis minorasidir. Har bir minoraning bezaklari oʻziga xos boʻlib, ular dunyodagi toʻrtta asosiy din falsafasini ramziy maʼnoda aks ettiradi. Tinch mahalla hududida joylashgan ushbu obidani tashqi tomondan tomosha qilish barcha mehmonlar uchun mutlaqo bepul boʻlib, kichik hovli qismiga kirish chiptasi oʻn ming soʻmni tashkil qiladi.